Share Market मा Technical Analysis (प्राविधिक विश्लेषण) एउटा यस्तो विधि हो जसमा लगानीकर्ता वा ट्रेडरहरूले विगतको बजार तथ्याङ्क (Price र Volume) को अध्ययन गरेर भविष्यमा सेयरको मूल्य कता जान सक्छ भन्ने अनुमान लगाउँछन्।
👉 सजिलो भाषामा भन्नुपर्दा,
Technical Analysis ले “कम्पनी कति राम्रो छ” भन्दा पनि “बजारमा सेयरको मूल्य कसरी चलिरहेको छ” भन्ने कुरामा ध्यान दिन्छ।
१. Technical Analysis भनेको के हो?
Technical Analysis मुख्यतया तीनवटा आधारभूत सिद्धान्त (Assumptions) मा आधारित हुन्छ:
1️⃣ Market Discounts Everything
कम्पनीको नाफा, घाटा, व्यवस्थापन, आर्थिक समाचार—यी सबै कुराहरू सेयरको मूल्यमा पहिल्यै समावेश भइसकेका हुन्छन्।
2️⃣ Price Moves in Trends
सेयरको मूल्य जथाभाबी चल्दैन।
यो सामान्यतया:
- 📈 Uptrend (माथि जाने)
- 📉 Downtrend (तल झर्ने)
- ➖ Sideways (सिधा चल्ने)
भन्ने तीन अवस्थामध्ये कुनै एकमा हुन्छ।
3️⃣ History Tends to Repeat Itself
मानिसको मनौविज्ञान (Psychology) उस्तै हुने भएकाले,
विगतमा जुन ठाउँबाट सेयर बढेको वा घटेको थियो,
भविष्यमा पनि त्यस्तै व्यवहार देखिन सक्छ।
२. Technical Analysis का मुख्य खम्बाहरू (Beginner ले सिक्नुपर्ने कुरा)
क) Candlestick Charts (क्यान्डलस्टिक चार्ट)
क्यान्डलस्टिक चार्ट सेयरको मूल्यलाई चित्रको रूपमा देखाउने सबैभन्दा लोकप्रिय तरिका हो।
यसले एउटा निश्चित समय (जस्तै: १ दिन) मा:
- Open – मूल्य कहाँबाट सुरु भयो
- High – कति माथि गयो
- Low – कति तल झर्यो
- Close – कहाँ बन्द भयो
भन्ने चारवटा जानकारी दिन्छ।
ख) Support and Resistance (टेवा र अवरोध)
Support (टेवा):
यो यस्तो मूल्य स्तर हो जहाँ पुगेपछि सेयर सस्तो भयो भनेर धेरै लगानीकर्ताले किन्न थाल्छन्, जसले मूल्य माथि जान सक्छ।
Resistance (अवरोध):
यो यस्तो मूल्य स्तर हो जहाँ पुगेपछि सेयर महँगो भयो भनेर धेरैले बेच्न थाल्छन्, जसले मूल्य तल झर्न सक्छ।
ग) Technical Indicators (सूचकहरू)
Technical Indicators गणितीय सूत्रहरू हुन् जसले निर्णय लिन मद्दत गर्छन्।
मुख्य Indicators:
- Moving Average (MA): ट्रेन्ड पत्ता लगाउन
- RSI (Relative Strength Index): Overbought वा Oversold अवस्था बुझ्न
- MACD: बजारको गति (Momentum) विश्लेषण गर्न
- Bollinger Bands (BB): उतारचढाव मापन गर्ने संयन्त्र
📌. Moving Average (MA) — ट्रेन्ड चिन्ने साथी
Moving Average (MA) ले विगतका निश्चित दिनहरूको औसत मूल्य निकालेर बजारको मुख्य दिशा (Trend) देखाउँछ।
🔹 काम (Function)
- मूल्यको दैनिक उतार-चढावलाई Smooth बनाउँछ
- Noise हटाएर साँचो ट्रेन्ड बुझ्न मद्दत गर्छ
🔹 प्रयोग (How to Use)
- 📈 यदि सेयरको मूल्य MA लाइनभन्दा माथि छ → Uptrend
- 📉 यदि सेयरको मूल्य MA लाइनभन्दा तल छ → Downtrend
🔹 लोकप्रिय प्रकार (Common Types)
- 50-Day MA → छोटो अवधिको ट्रेन्ड बुझ्न
- 200-Day MA → लामो अवधिको ट्रेन्ड बुझ्न
👉 Tip:
Beginner का लागि MA ले बजार कुन दिशामा छ भन्ने बुझ्न सबैभन्दा सजिलो संकेत दिन्छ।
📌. RSI (Relative Strength Index) — महँगो वा सस्तो चिन्ने उपकरण
RSI ले सेयर कति चाँडो र कति धेरै किनबेच भइरहेको छ भन्ने कुरा ० देखि १०० को स्केलमा देखाउँछ।
🔹 काम (Function)
- सेयर Overbought (धेरै महँगो) वा
Oversold (धेरै सस्तो) छ कि छैन भनेर संकेत दिन्छ
🔹 प्रयोग (How to Use)
- 🔺 RSI 70 भन्दा माथि → सेयर धेरै किनियो, घट्न सक्छ (Sell Signal)
- 🔻 RSI 30 भन्दा तल → सेयर धेरै बेचियो, बढ्न सक्छ (Buy Signal)
👉 Tip (Beginner का लागि):
RSI लाई Support/Resistance सँग मिलाएर प्रयोग गर्दा संकेत अझै भरपर्दो हुन्छ।
📌. MACD (Moving Average Convergence Divergence) — गतिको सूचक
MACD ले दुईवटा Moving Average बीचको सम्बन्ध हेरेर बजारमा कत्तिको शक्ति (Momentum) छ भन्ने देखाउँछ
🔹 काम (Function)
- ट्रेन्ड परिवर्तन हुन लागेको संकेत अलि चाँडै दिन्छ
- ट्रेन्डको बल (Strength) कत्तिको छ भन्ने बुझ्न मद्दत गर्छ
🔹 प्रयोग (How to Use)
- 🔄 Crossover:
जब MACD लाइनले Signal लाइनलाई तलबाट माथि काट्छ → किन्ने संकेत (Bullish) - 📊 Histogram:
स-साना बारहरूले खरिदकर्ता वा बिक्रीकर्ता कुन पक्ष बलियो छ भन्ने देखाउँछ।
👉 Beginner Tip:
MACD लाई Trend (MA) सँग मिलाएर प्रयोग गर्दा गलत संकेत (False Signal) कम हुन्छसारांशमा तुलना:
📌.Bollinger Bands (BB) – उतारचढाव मापन गर्ने संयन्त्र
यसले मूल्य कति “Volatility” मा छ र कुन दायरा (Range) भित्र खेलिरहेको छ भन्ने देखाउँछ।
- काम: यसले बजार शान्त छ कि एकदमै अस्थिर छ भन्ने देखाउँछ।
- प्रयोग: * मूल्य तल्लो ब्यान्डमा पुग्दा बढ्ने सम्भावना हुन्छ।
- मूल्य माथिल्लो ब्यान्डमा पुग्दा घट्ने सम्भावना हुन्छ।
- ब्यान्ड साँघुरो हुनु भनेको अब ठुलो ‘Breakout’ आउँदैछ भन्ने संकेत हो।
सारांशमा तुलना:
| इन्डिकेटर | मुख्य काम | के थाहा पाइन्छ? |
| MA | ट्रेन्ड पछ्याउने | बजार माथि जाँदैछ कि तल? |
| RSI | मूल्यको शक्ति मापन | सेयर धेरै महँगो वा सस्तो भयो? |
| MACD | गति (Momentum) | बजारमा अब कतातिर ठुलो मुभ आउँदैछ? |
| Bollinger Bands | उतारचढाव (Volatility) | मूल्य कुन दायराभित्र रहन्छ? |
३. शेयर बजारमा Technical Analysis को महत्त्व किन छ?
नेपालको सेयर बजार (NEPSE) मा यसको महत्व धेरै छ:
1️⃣ सही समय (Timing):
Fundamental Analysis ले के किन्ने भन्छ भने
Technical Analysis ले कहिले किन्ने र कहिले बेच्ने बताउँछ।
2️⃣ Entry र Exit Point:
कुन मूल्यमा छिर्ने, कहाँ Stop-Loss राख्ने भन्ने स्पष्ट हुन्छ।
3️⃣ भावना नियन्त्रण:
डर र लोभको सट्टा चार्ट र तथ्यमा आधारित निर्णय गर्न सकिन्छ।
4️⃣ छोटो तथा मध्यम अवधिको फाइदा:
यदि तपाईं Trader बन्न चाहनुहुन्छ भने Technical Analysis अनिवार्य छ।
४. Technical Analysis कसरी सिक्ने? (Step-by-Step Guide)
Beginner ले आजैबाट यसरी सुरु गर्न सक्छ:
👉 Chart हेर्ने बानी बसाल्नुहोस्
NepseAlpha, MeroLagani जस्ता साइटमा गएर daily chart हेर्नुहोस्।
👉 Candlestick Patterns सिक्नुहोस्
पहिले:
- Hammer
- Doji
- Engulfing
जस्ता basic patterns चिन्नुहोस्।
👉 Trendline कोर्न सिक्नुहोस्
चार्टमा माथि वा तल जाने लाइन कोरेर अभ्यास गर्नुहोस्।
👉 एउटा मात्र Strategy प्रयोग गर्नुहोस्
सुरुमा सबै Indicator प्रयोग नगर्नुहोस्।
Support/Resistance + RSI पर्याप्त हुन्छ।
👉 Paper Trading गर्नुहोस्
पहिले वास्तविक पैसा नलगाई अभ्यास गर्नुहोस्।
५. एउटा महत्त्वपूर्ण चेतावनी ⚠️
Technical Analysis १००% सही हुँदैन।
यो Probability (सम्भावना) को खेल हो।
👉 त्यसैले:
- सधैं Risk Management
- उचित Stop-Loss
- Emotion control
अनिवार्य अपनाउनुहोस्।