📘 Fundamental Analysis: Complete Guide for NEPSE Investors

शेयर बजारमा सामान्यतया दुई प्रकारका लगानीकर्ता हुन्छन्:

• Trader – जसले चार्ट, क्यान्डल, इन्डिकेटर हेरेर छोटो समयका लागि किनबेच गर्छन् (Technical Analysis)
• Investor – जसले कम्पनीको वास्तविक अवस्था बुझेर लामो समयका लागि लगानी गर्छन् (Fundamental Analysis)

यदि तपाईं दीर्घकालीन लगानी गरेर सम्पत्ति बनाउने सोचमा हुनुहुन्छ भने, Fundamental Analysis को ज्ञान अनिवार्य हुन्छ।

📘Fundamental Analysis भनेको के हो?

👉मौलिक विश्लेषण (Fundamental Analysis) भनेको कुनै कम्पनीको:

• वित्तीय विवरण (Balance Sheet, Profit & Loss)
• नाफा, ऋण, पूँजी संरचना
• व्यवस्थापन र भविष्यको सम्भावना

आदि अध्ययन गरेर कम्पनीको वास्तविक मूल्य (Intrinsic Value) पत्ता लगाउने प्रक्रिया हो।

👉 सजिलो भाषामा:
“यो कम्पनीको शेयरको मूल्य उसले कमाउने नाफाको तुलनामा सस्तो छ कि महँगो?”
यही प्रश्नको उत्तर Fundamental Analysis हो।

📌Fundamental Analysis का 10 Key Points (NEPSE Investors का लागि)

Indicator (सूचक)	के हो? (विवरण)	Ideal Value
EPS	प्रति शेयर आम्दानी	जति धेरै भयो उति राम्रो
P/E Ratio	मूल्य र आम्दानीको अनुपात	15–25 भन्दा कम
ROE	पूँजीमा प्रतिफल	15% भन्दा माथि
Net Worth	प्रति शेयर नेटवर्थ	बजार मूल्य नजिकै
Debt to Equity	ऋण र पूँजीको अनुपात	1 भन्दा कम
Dividend Yield	लाभांश प्रतिफल	बैंक ब्याजभन्दा धेरै
NPL (Banks)	खराब कर्जा	5% भन्दा कम
Reserves	जगेडा कोष	बढ्दो क्रममा

🔔 Note:
Management Quality र Business Strength जस्ता qualitative factors संख्यामा मापन गर्न नसकिने भएकाले Annual Report, Governance र Past Performance हेरेर विश्लेषण गर्नुपर्छ।

1️⃣ प्रति शेयर आम्दानी (Earnings Per Share – EPS)

कम्पनीले एक कित्ता शेयर बराबर कति नाफा कमाएको छ भन्ने देखाउँछ।
👉 EPS बढ्दो क्रममा हुनु राम्रो संकेत हो।

Formula:

EPS = (Net Profit − Preference Dividend) ÷ Total Outstanding Shares

Meaning:

कम्पनीले एक कित्ता शेयर बराबर कति नाफा कमायो भन्ने देखाउँछ।

Example:

यदि:

• Net Profit = रु 100 करोड
• Total Shares = 10 करोड

EPS = 100 ÷ 10 = रु 10

👉EPS लगातार बढ्दो हुनु राम्रो संकेत हो।

2️⃣ मूल्य–आम्दानी अनुपात (Price to Earnings Ratio – P/E)

कम्पनीको १ रुपैयाँ नाफा कमाउन तपाईं कति रुपैयाँ तिर्नु परेको छ भन्ने मापन हो।
सामान्यतया कम P/E = सस्तो शेयर (sector अनुसार फरक पर्न सक्छ)

Formula:

P/E = Market Price per Share ÷ EPS

Meaning:

कम्पनीको १ रुपैयाँ नाफा कमाउन तपाईं कति रुपैयाँ तिर्नु परिरहेको छ?

Example:

• Market Price = रु 400
• EPS = रु 20

P/E = 400 ÷ 20 = 20

👉 कम P/E → सस्तो (sector तुलना आवश्यक)

3️⃣ पूँजीमा प्रतिफल (Return on Equity – ROE)

शेयरधनीको पैसा कम्पनीले कति कुशलतापूर्वक प्रयोग गरेर नाफा कमायो भन्ने सूचक।
१५% भन्दा माथि ROE राम्रो मानिन्छ।

Formula:

ROE = (Net Profit ÷ Shareholders’ Equity) × 100

Meaning:

शेयरधनीको पूँजी कम्पनीले कति कुशलतापूर्वक प्रयोग गरेर नाफा कमायो?

Example:

• Net Profit = रु 20 करोड
• Equity = रु 100 करोड

ROE = 20%

👉 15% भन्दा माथि ROE = Strong company

4️⃣ प्रति शेयर नेटवर्थ (Book Value Per Share)

कम्पनी बन्द भएमा, सबै ऋण तिरेर एक कित्ता शेयर बराबर कति पैसा बाँकी रहन्छ?
बजार मूल्य Book Value वरिपरि हुनु सुरक्षित मानिन्छ।

Formula:

BVPS = Shareholders’ Equity ÷ Total Shares

Meaning:

कम्पनी बन्द भएमा, एक कित्ता शेयर बराबर कति पैसा बाँकी रहन्छ?

Example:

• Equity = रु 200 करोड
• Shares = 10 करोड

BVPS = रु 20

👉 Market price ≈ Book value → safer zone

5️⃣ ऋण–पूँजी अनुपात (Debt to Equity Ratio)

कम्पनी कति ऋणमा निर्भर छ भन्ने देखाउँछ।
१ भन्दा कम हुनु राम्रो संकेत हो।

Formula:

Debt to Equity = Total Liabilities ÷ Shareholders’ Equity

Meaning:

कम्पनी कति ऋणमा निर्भर छ भन्ने मापन।

Example:

• Debt = रु 80 करोड
• Equity = रु 100 करोड

Debt/Equity = 0.8

👉 1 भन्दा कम = Safe

6️⃣ लाभांश प्रतिफल (Dividend Yield)

तपाईंले लगानी गरेको मूल्यको तुलनामा कति % नगद लाभांश पाइन्छ?
बैंक ब्याजभन्दा राम्रो भए लगानी आकर्षक हुन्छ।

Formula:

Dividend Yield = (Dividend per Share ÷ Market Price) × 100

Meaning:

तपाईंले लगानी गरेको पैसामा कति % नगद फिर्ता आयो?

Example:

• Dividend = रु 20
• Price = रु 400

Yield = 5%

👉Bank FD भन्दा राम्रो भए attractive

7️⃣ खुद नाफा मार्जिन (Net Profit Margin)

सबै खर्च, कर र ब्याज कटाएर कति प्रतिशत नाफा बाँकी रह्यो?
लगातार बढ्दो नाफा सुरक्षित कम्पनीको चिन्ह हो।

Formula:

Net Profit Margin = (Net Profit ÷ Revenue) × 100

Meaning:

कम्पनीको बिक्रीबाट कति प्रतिशत नाफा बाँकी रह्यो?

Example:

• Profit = रु 30 करोड
• Revenue = रु 300 करोड

Margin = 10%

👉 Stable & rising margin = good business

8️⃣ खराब कर्जा (Non-Performing Loan – NPL)

विशेषगरी बैंक तथा वित्तीय संस्था का लागि महत्त्वपूर्ण।
५% भन्दा कम NPL सुरक्षित मानिन्छ।

Formula:

NPL = (Bad Loans ÷ Total Loans) × 100

Meaning:

बैंकले दिएको कर्जा मध्ये कति फिर्ता नआउने अवस्थामा छ?

Example:

• Bad Loans = रु 5 अरब
• Total Loans = रु 100 अरब

NPL = 5%

👉 5% भन्दा कम = Healthy bank

9️⃣ व्यवस्थापन पक्ष (Management Quality)

• सञ्चालकहरूको इमानदारिता
• विगतको track record
• भविष्यप्रतिको vision

राम्रो व्यवस्थापन = राम्रो भविष्य

How to Analyze:

• Annual Report
• Past dividend history
• Corporate governance
• Promoter holding

👉 Number भन्दा पनि trust महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

🔟 जगेडा कोष (Reserve & Surplus)

कम्पनीसँग आपतकालीन वा विस्तारका लागि कति पैसा सुरक्षित छ?
ठूलो reserve भएको कम्पनीले बोनस/नगद लाभांश दिने क्षमता राख्छ।

Formula:

Reserve = Retained Earnings + Other Reserves

Meaning:

कम्पनीसँग भविष्यका संकट वा विस्तारका लागि कति पैसा सुरक्षित छ?

👉 Large reserve → bonus capacity + stability

निष्कर्ष (Conclusion)

📘Fundamental Analysis ले तपाईंलाई:

✔️ हल्लाको पछि लागेर शेयर किन्नबाट जोगाउँछ
✔️ कम्पनीको वास्तविक मूल्य बुझ्न मद्दत गर्छ
✔️ दीर्घकालीन लगानीमा आत्मविश्वास दिन्छ

👉 शेयर किन्नु अघि यी १० बुँदाहरू अध्ययन गर्ने बानी बसाल्नुभयो भने,
लगानी डुब्ने जोखिम निकै कम हुन्छ।

👉 एउटै ratio हेरेर निर्णय नगर्नुहोस्
✅ सबै ratios combine गरेर company analyze गर्नुहोस्
✅ Sector comparison अनिवार्य गर्नुहोस्